Laat ik het deze avond maar meteen duidelijk maken: ik mag alles. Zal ik nu mijn tong naar jullie uitsteken? Of bedoel ik stiekem meer dat ik mijn aanwezigheid en empathie op een positieve manier tot jullie zal richten? De enige begrenzing nu vormt mijn eigen censor en referentiekader als ook de zoektocht naar mijn schrijfstijl, mijn politieke (vies woord eigenlijk) correctheid. Eén ding is redelijk zeker: het verleden blijft geleefd, het heden een oneindig moment, de toekomst een open boek en meer van dit soort clichés. Ook vrij waar: de wal keert het schip, hoe dan ook een keer. Alles kan een mens gelukkig maken, ‘alles kan als jij het laat gebeuren’ werd mooi bezongen in de musical Mary Poppins, one of my favourites. Waarom opeens die Engelse woordjes als uitspraak in je betoog, Fons?
Ja lieve toehoorders, zoals je merkt ben ik met mezelf in gesprek en jullie zijn getuigen, enigszins te gast in mijn spreekwoordelijke black box. Wat dat aangaat treffen jullie het wellicht niet de komende paar minuten. Rechtvaardigheid drijft mij, intrinsiek gemotiveerd wil ik in mijn schrijfsels opkomen voor de underdogs die mij beroeren en ik wil de woorden en zinnen die universeel en in alle tijden zwerven – of zweven zoals je wil -een stem op schrift en in de publieke ruimte geven. Een gure wind omvat het landschap en meer specifiek de straten als een veilige ontbering voor alle levensellende die haar burgers veroorzaken. Ontdaan van te veel liefde schuurt en beukt zij op robuuste bastions van elitaire en machtigen maar ook van ontaarde slapers zoals in mijn herinnering schrijver Ward Ruyslinck volgens mij onaangepaste burgers noemde. De avondschemering beschermt de stinkende wonden die deze bewuste dag gemaakt heeft. Het klootjesvolk overleeft de problemen waarvoor zij kwamen te staan. Liefdevol knipogen sterren en kantelt de maan alle ellende naar de volgende dag waarbij de zon tracht ze grotendeels weg te branden. Terwijl striemende weerfeiten neerdalen op burgers die ongemakkelijke waarheden wegwuiven als irritante wolkjes voor hunkerende zonaanbidders doen extreme zeldzaamheden zich in steeds frequenter tempo voor. Ook het klimaat zit in de huidige transitiefase waarin wij steeds vaker willen vluchten in polarisatie en de planeet Mars. Ja die planeet, weet je wel die mede werd mogelijk gemaakt door Apollo ruimteprogramma’s, NASA en de inmiddels paniekerige overheden die een rustpunt zoeken voor het gedoe dat is uitgebroken hier op onze aarde.
Feestslingers hangen nog roerloos in onze woonkamer na de muzikale euforie van enkele dagen gelee waarin de dagelijkse problemen, beter gezegd sores achter het glasvezelbehang zijn getoeterd. Een ananas in een gelaten fruitschaal beziet het afnemende daglicht en trilt haar stille energie naar mij, de schrijver van dit onsamenhangende stemmingspamflet. Of iets dat daarvoor doorgang moet vinden. Mistflarden van zelfuitgezochte Spotify-nummers voeren de boxen in de gevierde ruimte. De omslag van het inspirerende boekje ‘Fascinaties’ van de Stichting schrijven gaapt mij aandachtig aan. Verlangt zij iets van mij of verbeeld ik me dat maar? Dit boekje is mijns inziens ook grotendeels onwetend van de richting waarin tijdgeest, schrijver en meer van het universum zullen reilen en zeilen. Geen filosoof, wetenschapper of politicus kan de toekomst bevroeden, laat staan invullen, de voelsprieten van deze beginnende schrijver al helemaal niet. Ben je toch even betoeterd zeg! De handgreep van onze elektrische oven kijkt ferm naar mij op en zoekt naar brandstof voor de bestaansrede van zijn gastheer. Helaas geen ruimte voor nog meer existentialistische bespiegelingen nu. Ga zelf maar nog meer met je billen bloot, gast. Waaruit bestaan mijn schrijvende billen dan? Mijn privacygevoel, achterste van m’n tong willen sparen, de lange tenen van mijn toehoorders misschien? Of nog even vervolgend reputatieschade bij te veel zwervende woorden op zoek naar betekenis, ontbrekende vruchtbaar literaire bodem, snufje erkenning wellicht, wie zal het zeggen.
Paden, straten, steden treed ik met voeten, afdrukken van mijn halve zolen omzeilend hondenpoep en andere alledaagse polemiek. Met de nodige omzwervingen toch op m’n doel af, achteraf relativerend de stressvolle momenten, omarmend de oogst van opgedane ervaringen en belevenissen, hoe weinig soms ook geleefd. Tegeltjes wijsheden ten spijt doorkruis ik het pad door mij zelf min of meer toevallig uitgestippeld. Bescheidenheid siert de mens maar wel graag met mate zeg! Branie doet de rest maar de balast van beeldvorming ontkracht vaak de inhoud waarover het toch zou moeten gaan. Presentatie zorgt voor de juiste ontvangst van de boodschap zweren communicatiedeskundigen. Graag wel met inhoud zonder al teveel opsmuk en pr-gelobby dan, okay?
Weet je wat jij eens zou moeten doen klonk het een paar jaar geleden: ‘ga naar de KvK’. Direct echoot daar achteraan mijn mijmering ‘dan dient het wilskrachtige vuur wel eerst in je te ontbranden voor een geslaagd vervolg hierop’. Anders blijft je inschrijving een wassen neus zoals nu ook het inmiddels gedevalueerde begrip privacy. Slechts voor de vorm doen wij alles, vaandels en sikkels beeldhouwen nationale identiteit. Dat laatste denkt althans de leider van haar natie. Onderbuikgevoelens niet serieus genomen door intelligentsia, de laatste door die eerste weer argwanend onbegrepen. De macht onbemind door draagkrachtige lagen in de samenleving dus.
‘Niemand weet waarom de dag weer nacht wordt’ zong die ene Xander van Volumia ooit es. Wat is normaal, elitair, deskundig, talentvol en nog zo’n mysterieus beladen begrip literair? Wat zijn ze in de huidig gepolariseerde en verwrongen tijdgeest nog waard? Definities, waarden en begrippen steeds maar weer opnieuw ingevuld door leken en notabelen maar vooral het maatschappelijk(e) toeval. Ik neem mijn bril af voor dit geleuter en kijk op enige afstand door haar beslagen glazen. De visuele vorm van de dingen voor mij ligt vast, de invalshoek gelukkig nog niet. Het individu ademt dezelfde atomen als de vele materie en dat verbindt.
Een laatste toetsenbordaanslag onderstreept dit improviserende betoog, een verkenning naar het willekeurige moment in mijn mensenleven op zoek naar een vervolg dat smacht naar training en discipline. In samenspraak ongetwijfeld met een weerbarstige tijdgeest en een – volgens de Belgische psychiater De Wachter – borderline samenleving die pretendeert prestaties nog steeds belangrijker te vinden dan de menselijke maat. Maar alle logica voor zover ooit aanwezig geweest is allang vervlogen naar andere planeten en tijden.
Ieder individueel mens wordt geacht uniek te zijn en met een stille missie op deze aarde te leven.
Laten wij allemaal het licht blijven zien en liefde een kans blijven geven, zaadjes blijven strooien totdat een grasgoudengloed weer hernieuwd perspectief en nieuw leven zal geven aan mijn en onze hart(en). Dat wens ik jullie en mijzelf vanavond toe en al zwe(r)vend groet ik jullie toehoorders op weg naar nieuwe horizonten.
Dank je wel voor jullie – door mij zelf gecreëerde – verstrooide aandacht.
[Voordracht van improvisatie ‘zwe(r)vende fascinaties’ door ©Fons Wolterink voor Schrijverscafé Oscar, 24 november 2016 op locatie TAPE, Hommelstraat 66 te Arnhem]